Tới nội dung chính

Giấy

№ 104

02.09.2026 · 09:26

Hệ thần kinh tiếp tục cập nhật từ những trải nghiệm mà chúng ta tạo ra cho nó.

Hiểu về neuroplasticity, với tôi, có lẽ mang lại một niềm an ủi rất nhân văn: chúng ta không phải là một phiên bản đã hoàn tất của chính mình. Những gì ta từng trải qua, những thói quen đã lặp lại và những cách ta từng phản ứng đều để lại dấu vết trong não bộ; vì thế, quá khứ thực sự sống trong ta theo một nghĩa rất vật chất. Nhưng nó không phải là một bản án. Chừng nào bộ não còn có khả năng thay đổi từ trải nghiệm, chừng đó con người vẫn còn một khoảng tự do để không nhất thiết trở thành mãi mãi người mà hoàn cảnh và lịch sử đã tạo nên. Ta không thể chọn lại những gì đã xảy ra với mình, nhưng trong rất nhiều khoảnh khắc nhỏ của đời sống, ta vẫn có thể chọn cách mình đáp lại điều đang xảy ra. Và có lẽ chính ở đó, khoa học về neuroplasticity chạm đến một câu hỏi lớn hơn khoa học: một đời người không chỉ được tạo nên bởi những gì đã định hình chúng ta, mà còn bởi những lần, dù rất nhỏ, chúng ta quyết định tham gia vào việc định hình lại chính mình.

(Bài viết nhân dịp tôi ngồi lại viết về dòng thời gian cuộc đời mình. Những lần tôi cảm nhận được mình đang "sống" và "sống có ý nghĩa" nhất là những lúc tôi quyết định làm thứ mình tin và làm chủ cuộc chơi, cuộc đời mình – không phải những tháng ngày mòn mỏi cho "tròn" khuôn mẫu đám đông đặt ra.)